Woning leegmaken bij een opname in een woonzorgcentrum

Dit is de opdracht waarbij wij het traagst werken, en dat is een bewuste keuze. Een woning leegmaken na een overlijden is verdrietig maar afgerond. Een woning leegmaken terwijl de bewoner nog leeft en net verhuisd is naar een kamer in een woonzorgcentrum, is iets anders: er zit nog iemand aan de andere kant van die beslissing.

Wie beslist

Het antwoord is eenvoudiger dan families soms denken, en het is belangrijk om er niet omheen te gaan.

• Is de bewoner wilsbekwaam, dan beslist hij zelf over zijn woning en zijn spullen. Ook als hij in een woonzorgcentrum verblijft. Ook als de familie het onverstandig vindt.
• Is er een bewindvoerder aangesteld door de vrederechter, dan beslist die binnen de grenzen van zijn opdracht.
• Is er een zorgvolmacht die eerder werd opgemaakt, dan gelden de afspraken daarin.

Wij starten nooit zonder dat duidelijk is wie in die drie categorieën beslist. Dat is geen formaliteit: een woning leeghalen terwijl de bewoner elders is en het niet wist, eindigt vrijwel altijd slecht — voor de familie en voor de bewoner.

De kamer als maatstaf

De meest nuttige oefening is meteen de meest confronterende. Vraag vooraf de afmetingen van de kamer op, en wat het centrum toelaat. De meeste kamers bieden plaats aan:

• een kleerkast of een deel ervan;
• een vertrouwde zetel;
• een nachttafel of een kleine commode;
• een televisie;
• enkele kaders, foto’s en persoonlijke voorwerpen;
• kleding voor de seizoenen, meestal beperkt in hoeveelheid.

Wat veel centra niet toelaten: eigen bedden, grote elektrische toestellen, kookgerei, kaarsen en zware kasten. Vraag het lijstje op vóór er iets ingeladen wordt. Een zetel die uiteindelijk niet binnen mag, moet twee keer verplaatst worden.

De drie stapels

Wat in de praktijk het best werkt, is niet beginnen bij het huis maar bij de persoon. Drie stapels, in deze volgorde:

1. Mee naar de kamer. Het meubilair hierboven, plus de voorwerpen waar de bewoner aan gehecht is. Laat die keuze bij hem, ook wanneer ze u onlogisch lijkt.
2. Naar de familie. Wat kinderen en kleinkinderen willen bewaren. Doe dit expliciet en op voorhand, en niet impliciet — een niet-uitgesproken verwachting is de bron van de meeste latere discussies.
3. De rest. Pas nu komt de vraag wat er met de rest gebeurt: verkopen, schenken, hergebruiken of afvoeren.

Waarom tempo hier een slecht idee is

De druk om snel te gaan is reëel: de huur loopt door, een koper wacht, of de familie woont ver en heeft dit weekend tijd. Toch zien wij vaker spijt over te snel dan over te traag.

Een tussenweg die goed werkt: ruim eerst de ruimtes waar niemand emotioneel aan hangt — de kelder, de garage, de zolder, het tuinhuis. Dat is doorgaans meer dan de helft van het volume. De woonkamer en de slaapkamer volgen later, wanneer de bewoner gewend is aan zijn nieuwe kamer en beter kan overzien wat hij mist en wat niet.

Wij werken daar graag in twee bewegingen voor. Bij een volledige woningontruiming kan dat in één keer, maar het hoeft niet.

Betrek de bewoner, ook op afstand

Kan de bewoner niet meer ter plaatse komen — wat vaak zo is — dan is een reeks foto’s per kamer een verrassend goed hulpmiddel. Op papier of op een tablet, rustig samen doorlopen. Mensen wijzen dan dingen aan die niemand had verwacht: een beeldje, een brief, het gereedschapskistje van hun vader.

Wat wij sowieso apart houden en aan de familie overhandigen: documenten, fotoalbums, brieven, juwelen en alles wat op geld lijkt. In een woning die decennia bewoond was, zit dat zelden op één plek.

De financiële kant

Een verblijf in een woonzorgcentrum kost geld, en geregeld moet de woning verkocht of verhuurd worden om dat te dragen. Twee zaken zijn dan relevant:

• De overname vermindert de factuur. Massief meubilair, gereedschap, verzamelingen en metalen hebben waarde. Wij schatten die ter plaatse en trekken ze af — zie overname van meubels en inboedel.
• Vraag een factuur op naam. Wie later met een bewindvoerder, een notaris of de familie moet afrekenen, heeft baat bij een document waarop elke prestatie apart staat.

Vergeet de lopende contracten niet

Een woning die leeg raakt, laat een reeks abonnementen achter die blijven doorlopen: energie, water, internet, televisie, een alarmcontract, een onderhoudscontract voor de verwarming. Zeg ze tijdig op of zet ze over, en noteer de meterstanden op de dag van de oplevering. Wij fotograferen die standen op vraag mee bij de eindreportage.

Is het een huurwoning?

Dan telt elke week, want de huur loopt door tot het pand leeg is opgeleverd. Plan de ontruiming een paar dagen vóór de datum van de uittredende plaatsbeschrijving, zodat er nog ruimte is voor een poetsbeurt of een kleine herstelling. Wij leveren bezemschoon op en bezorgen gedateerde foto’s per kamer voor het dossier.

En als het later toch een nalatenschap wordt

Dat gebeurt: een woning die bij de opname deels leeggemaakt werd, en een overlijden een of twee jaar later. Wat u nu al regelt, hoeft dan niet meer. Wat er dan wél bijkomt, leest u in ons artikel over de nalatenschapsontruiming.