Aangifte van nalatenschap in Vlaanderen: de termijn en de inboedel

Van alle vragen die wij bij een nalatenschap krijgen, is er één die vaker voorkomt dan de prijs: wanneer mogen wij het huis leegmaken? Het antwoord ligt niet bij ons maar bij de administratie, en het hangt samen met de aangifte van nalatenschap.

Dit artikel legt uit hoe die aangifte werkt in Vlaanderen, welke klok er loopt, en op welk moment de inboedel mag vertrekken zonder dat het dossier van de notaris erdoor in de knoop raakt.

De termijn: vier maanden, en soms langer

De aangiftetermijn hangt af van de plaats van overlijden, niet van de woonplaats van de erfgenamen.

Woonde de overledene in Vlaanderen, dan gaat de aangifte naar de Vlaamse Belastingdienst. Woonde hij in Brussel of Wallonië, dan loopt het via een andere administratie en gelden andere tarieven. Dat onderscheid wordt vaak over het hoofd gezien bij families die over de gewestgrens heen wonen.

Haalt u de termijn niet — wat bij erfgenamen in het buitenland of bij een betwisting geregeld gebeurt — dan is uitstel in bepaalde gevallen mogelijk. Vraag dat tijdig aan via de notaris; een laattijdige aangifte kan tot een belastingverhoging leiden.

Wat er in de aangifte staat

De aangifte is een inventaris van alles wat de overledene naliet, met aan de ene kant het actief en aan de andere kant het passief:

• Onroerend goed: de woning, een tweede verblijf, gronden, garages.
• Roerend goed: bankrekeningen, beleggingen, een wagen, juwelen — en de inboedel van de woning.
• Schulden: een openstaand krediet, facturen, en de begrafeniskosten.

Die laatste categorie is de reden waarom wij bij elke nalatenschapsopdracht een gedetailleerde factuur op naam opmaken. Of een bepaalde kost in uw dossier aanvaard wordt, beoordeelt uw notaris of boekhouder — wij geven geen fiscaal advies, en u mag wantrouwig zijn tegenover een ontruimer die dat wel doet.

Hoe de inboedel meetelt

Hier zit de praktische kern. De huisraad — meubels, huishoudartikelen, gereedschap, verzamelingen — maakt deel uit van het roerend actief en moet dus gewaardeerd worden. Zolang die waardering niet gebeurd is, is een woning leeghalen een probleem: de notaris kan niet meer vaststellen wat er stond.

Dat betekent niet dat u maanden moet wachten. Wat in de praktijk vlot werkt:

1. Laat de woning fotograferen, kamer per kamer, zodra de sleutels beschikbaar zijn. Een reeks gedateerde foto’s is een bruikbaar stuk in het dossier.
2. Zonder de waardevolle stukken af. Juwelen, munten, kunst, een verzameling: die hebben een eigen waardering nodig, eventueel door een schatter of een veilinghuis.
3. Stem af met de notaris vóór er iets vertrekt. Eén telefoongesprek volstaat meestal.
4. Pas daarna ruimen.

Wij houden ons daaraan. Bij een nalatenschapsontruiming starten wij niet zolang de erfgenamen het niet eens zijn en de notaris geen groen licht gaf. Dat is geen overdreven voorzichtigheid: één erfgenaam die achteraf zegt dat hij iets had willen houden, is een conflict waar niemand beter van wordt.

Wat wij sowieso apart houden

Ongeacht de afspraken gaan deze zaken nooit mee in de wagen zonder dat de familie ze gezien heeft: identiteitsdocumenten, bankdocumenten, polissen, eigendomsakten, testamenten, juwelen, munten, fotoalbums, brieven en sleutels van kluizen of garages. Wij verzamelen ze in één doos voor de contactpersoon of de notaris.

In een woning die decennia bewoond was, zit dat zelden op één plaats: geld tussen boeken, een polis achter een kader, een spaarboekje onder een lade. Daarom doorzoeken wij systematisch in plaats van enkel te dragen.

Wat de overname betekent voor het dossier

Nemen wij meubels, verzamelstukken of metalen over, dan staat dat als aparte lijn op de offerte en op de factuur, met de omschrijving en het bedrag. Zo blijft zichtbaar wat er tegenover die inkomsten stond — bruikbaar wanneer de verdeling tussen erfgenamen later nog ter sprake komt. Meer daarover op de pagina overname van meubels en inboedel.

De erfbelasting zelf

De Vlaamse erfbelasting werkt met schijven: hoe hoger het geërfde bedrag, hoe hoger het tarief op die schijf. Het tarief verschilt bovendien sterk naargelang de verwantschap — in rechte lijn en tussen partners liggen de tarieven aanzienlijk lager dan tussen verdere verwanten of niet-verwanten.

Concrete percentages en vrijstellingen zetten wij hier bewust niet neer: ze worden geregeld bijgesteld en een verouderd cijfer helpt niemand. Uw notaris rekent het exact voor u uit, en de Vlaamse Belastingdienst publiceert de actuele tarieven. Wat wij wel kunnen zeggen: de waarde van de inboedel weegt in de meeste dossiers beperkt door tegenover die van het onroerend goed.

De volgorde in één overzicht

1. Overlijden, en de klok van vier maanden begint te lopen.
2. Notaris aanstellen, erfgenamen in kaart brengen.
3. Woning fotograferen, waardevolle stukken afzonderen.
4. Akkoord van alle erfgenamen over wat bewaard blijft.
5. Ontruiming plannen — gratis plaatsbezoek, vaste prijs binnen 24 uur.
6. Aangifte indienen bij de Vlaamse Belastingdienst.
7. Woning te koop of te huur aanbieden.

Zit u met een krappe datum voor een compromis of een sleuteloverdracht? Zeg het bij het eerste contact. Wij plannen zulke dossiers met voorrang, precies omdat de administratieve klok niet meebeweegt.